Türkiye’de artık insanların en çok konuştuğu konu siyaset değil, ekonomi… Daha doğrusu geçim derdi. Kahvehanelerde, otobüs duraklarında, aile sofralarında, iş yerlerinde artık aynı cümleler kuruluyor:

“Eskiden poşet poşet alışveriş yapıyorduk, şimdi birkaç ürün alınca fiş büyüyor…”
“Bu maaşla ay sonu gelmiyor…”
“Kirayı ödedikten sonra zaten para bitiyor…”
“Bugün alamadığını yarın hiç alamıyorsun…”

Bu cümleler sadece bir şikâyet değil; toplumun içinde büyüyen ekonomik baskının günlük hayattaki yansımasıdır.

Benim gördüğüm en büyük tehlike ise şu:
Enflasyon artık yalnızca fiyatların yükselmesi olmaktan çıktı, insanların yaşam biçimini değiştirmeye başladı.

Çünkü enflasyon yükseldikçe insanlar ilk önce hayallerinden vazgeçer. Sonra planlarından… Sonra da ihtiyaçlarından kısmaya başlar. Bugün birçok aile dışarıda yemek yemeyi lüks olarak görüyor. İnsanlar çocuklarının istediği her şeyi alamamayı normalleştirmeye başladı. Gençler artık ev sahibi olmayı değil, kira ödeyebilmeyi hedef hâline getiriyor.

Daha da önemlisi toplumun psikolojisi değişiyor. Eskiden insanlar maaşına zam gelmesini beklerdi. Şimdi ise insanlar zam geldiğinde bile sevinemiyor. Çünkü herkes biliyor ki birkaç ay sonra o maaş yeniden eriyecek.

Geçen gün bir vatandaşın şu cümlesi aslında yaşanan tabloyu çok net özetliyordu:
“Eskiden markete ürün seçmeye giderdik, şimdi fiyat seçmeye gidiyoruz…”

İşte enflasyonun gerçek etkisi tam olarak burada başlıyor. Çünkü yüksek enflasyon yalnızca cüzdanı küçültmez; insanların umutlarını, motivasyonunu ve geleceğe olan güvenini de aşındırır.

Önümüzdeki süreçte vatandaşları bekleyen en büyük risklerden biri, gelir ile gider arasındaki farkın daha da açılması olabilir. Özellikle kira, gıda, ulaşım ve enerji giderleri yükseldikçe sabit gelirli insanlar hayatlarını sürdürebilmek için daha fazla fedakârlık yapmak zorunda kalacak.

Bu durum yalnızca dar gelirliyi değil, orta sınıfı da derinden etkileyecek. Bugün öğretmen, memur, mühendis, küçük esnaf ya da özel sektör çalışanı olan birçok insan artık “birikim yapmayı” değil, “ayakta kalmayı” düşünüyor.

Sokakta insanların kurduğu sohbetlere dikkat edildiğinde bunu görmek çok kolay:

“Eskiden maaş artınca biraz rahatlıyorduk…”
“Şimdi maaş artıyor ama hayat daha hızlı zamlanıyor…”
“Bir ay çalışıyoruz, üç gün rahat yaşıyoruz…”

Bu sözler küçümsenecek cümleler değil. Çünkü toplumun ekonomik hissiyatı bazen resmi rakamlardan daha güçlü sinyaller verir.

Benim düşünceme göre en tehlikeli süreç ise henüz tam olarak başlamadı. Çünkü enflasyon uzun süre yüksek kaldığında toplum yavaş yavaş buna alışmaya başlar. İnsanlar kaliteli yaşam hedefinden uzaklaşır. Tasarruf kültürü kaybolur. Gelecek planları küçülür. Gençler başka ülkelerde yaşam kurmayı düşünmeye başlar.

İşte o noktada sorun yalnızca ekonomi olmaktan çıkar; toplumsal bir dönüşüme dönüşür.

Bugün Türkiye’de birçok insan artık fiyatlara şaşırmıyor. Bu durum ilk bakışta normal gibi görünebilir ama aslında çok ciddi bir kırılmadır. Çünkü toplum yüksek fiyatlara alıştığında, ekonomik yorgunluk görünmez hâle gelir.

Enflasyonun devam etmesi hâlinde vatandaşın önünde daha zor bir dönem oluşabilir. Özellikle temel ihtiyaçların erişilebilirliği azaldıkça insanlar daha fazla borçlanabilir, kredi kartına bağımlılık artabilir ve sosyal stres büyüyebilir.

Bir başka önemli risk ise insanların çalışma motivasyonunun düşmesi. Çünkü insanlar ne kadar çalışırsa çalışsın hayat standardının yükselmediğini düşündüğünde, ekonomik sistemle duygusal bağını kaybetmeye başlar.

Ve bu durum sessiz ama çok tehlikeli bir toplumsal kırılma yaratır.

Benim kanaatim şu:
Türkiye’nin bugün en büyük ihtiyacı yalnızca ekonomik tedbirler değil, vatandaşın yeniden geleceğe inanmasını sağlayacak bir güven ortamıdır.

Çünkü güven olmayan yerde insanlar yatırım yapmaz. Üretmez. Risk almaz. Hayal kurmaz.

Hayal kurmayan toplum ise zamanla yalnızca günü kurtarmaya çalışır.

Bugün insanların en çok söylediği cümlelerden biri şu:
“Eskiden geçim zordu, şimdi yaşamın kendisi pahalı…”

Belki de bu söz, yaşadığımız dönemin en kısa ama en güçlü özeti.