YKS 2025 sonuçlarının açıklanmasının ardından sosyal medyada yükselen sesler, sadece bir sınavın değil, bir ülkenin geleceğinin tartışıldığını gösteriyor. Öğrencilerin gözyaşları, ailelerin çaresizliği, eğitimcilerin uyarıları aslında hepimize aynı şeyi söylüyor: Eğitim sisteminde köklü bir sorun var. Bu sorun çözülmezse sadece bugünün gençleri değil, yarının toplumu da büyük yaralar alacak.

Bugün sıralama anomalileri, kontenjan kesintileri, ekonomik engeller ve barınma sorunları konuşuluyor. Ancak bunların ötesinde, gençlerin geleceğe dair umudunun kırılması en büyük kayıp. Üniversiteye yerleşemeyen bir gencin hayalleriyle birlikte özgüveni de sarsılıyor. Yüksek puan almasına rağmen açıkta kalan bir öğrenci, “sistem bana haksızlık yaptı” duygusunu ömür boyu taşıyor. Bu, yalnızca bireysel bir travma değil, toplumsal adalet duygusunun zedelenmesi demektir.

Kontenjanların azaltılması, devlet üniversitelerinin kapasitesinin düşürülmesi ve vakıf üniversitelerinin uçuk ücretleri, eğitimde fırsat eşitsizliğini derinleştiriyor. Bir yanda yurt bulamayan, kira ödeyemeyen öğrenciler, diğer yanda boş kalan on binlerce vakıf üniversitesi kontenjanı… Bu tablo, eğitim planlamasının genç dostu değil, piyasa dostu yapıldığını gösteriyor. Oysa eğitim ticaret değil, bir ülkenin kalkınma temelidir. Eğitim, her öğrencinin eşit şekilde faydalanması gereken kamusal bir hak olmalıdır.

Eğitimcilerin dikkat çektiği gibi, başarılı öğrencilerin dahi açıkta kalması, sadece gençlerin değil, ülkenin de geleceğini boşa harcamaktır. Türkiye’nin hukukçusuna, öğretmenine, mühendis ve bilim insanına ihtiyacı varken, onların önünü kapatmak geleceğin üretim gücünü zayıflatır. Üniversite mezunlarının niteliği düşerse, sanayiden sağlığa, adaletten bilime kadar her alanda kayıp yaşarız. Daha da önemlisi, gençlerin sisteme güveni sarsılır. Sisteme güvenini kaybeden gençler ya yurtdışına gitmek ister ya da ülkesine karşı aidiyet hissini yitirir.

Bugün yaşanan bu tablo, aslında yalnızca sınavın değil, ülkenin gençlik politikalarının, ekonomik düzeninin ve eğitim anlayışının sorgulanması gerektiğini gösteriyor. Eğitim sadece diploma üretmez, topluma umut, bilgi ve yenilik üretir. Eğer üniversiteler bu misyonu yerine getiremiyorsa, ülkenin geleceği için en büyük alarm çalıyor demektir.

Çözüm yolu bellidir ve ertelenmeyecek kadar acildir:

Şeffaflık ve güven: ÖSYM, sıralama ve yerleştirme süreçlerini en açık biçimde paylaşmalı, gençlerin güvenini yeniden kazanmalıdır. Şüpheye yer bırakmayan, adil bir sistem, öğrencilerin iç huzurunu sağlar.

Kontenjanların artırılması: Özellikle devlet üniversitelerinde kapasite büyütülmeli, boş kalan vakıf kontenjanları gençlerin lehine planlanmalıdır. Eğitim, yalnızca imkânı olanların değil, tüm gençlerin hakkıdır.

Barınma ve ekonomik destek: KYK yurtları artırılmalı, kiralarla mücadele edilmeli, burs ve kredi olanakları genişletilmelidir. Gençlerin en temel ihtiyacı olan barınmayı çözemeyen bir ülke, onların eğitimini de güvence altına alamaz.

Meslek eğitiminin güçlendirilmesi: Üniversite tek yol olmamalı. Gençler zanaat, meslek liseleri ve istihdam odaklı programlarla da desteklenmeli. “Okumak” sadece üniversiteye gitmek değil, bir meslek edinmek, hayatı anlamlı kılmaktır.

Uzun vadeli eğitim reformu: Eğitim, günü kurtarmak için değil, geleceğe kaliteli ve sorumluluk sahibi insanlar yetiştirmek için yeniden kurgulanmalıdır. Çocuk yaşta başlayan fırsat eşitsizliği, üniversiteye geldiğinde derin bir uçuruma dönüşüyor. Bu uçurum kapanmadan adalet sağlanamaz.

Unutmayalım: Bir sınav adaletsizliği, bir ömür boyu adaletsizlik hissi yaratır. Gençlerin umudunu kıran her uygulama, ülkenin yarınını da karartır. Eğer bu sorunları görmezden gelirsek, gelecek yıllarda daha ağır toplumsal ve ekonomik krizlerle yüzleşmek kaçınılmazdır. Gençlere adil bir gelecek sunmayan bir ülkenin, demokratikleşmesi ve kalkınması da imkânsızdır.

Oysa çözüm çok da uzak değil. Gençlere kulak vermek, eğitimcilerin uyarılarını dikkate almak, kontenjan ve barınma sorunlarını çözmek, adil ve şeffaf bir sistem kurmak… İşte bu adımlar, yarının Türkiye’sinde nitelikli, üretken ve umutlu bireylerin yetişmesini sağlayacaktır. Üniversiteye yerleşsin ya da yerleşmesin, her gencin değerli olduğunu hissettiği bir Türkiye mümkündür.

Çünkü geleceği güzelleştirmenin yolu, bugünün gençlerine sahip çıkmaktan geçiyor.